Gmina Berszty

Opracował: Piotr Paweł CYPLA

Od 1921 do 1939 roku jednostka administracyjna (gmina wiejska) utworzonego w 1919 roku województwa białostockiego. W czasie II wojny światowej poza administracją polską, a po wojnie poza granicami Polski – w strukturach ZSRR.
Siedzibą gminy była wieś Berszty.

CHARAKTERYSTYKA GMINY wg danych z 1921 roku

Pod względem ludności w gminie Berszty w 1921 roku zamieszkiwało 4,07% ludności powiatu grodzieńskiego – łącznie 6 119 osób.
Pod względem narodowościowym najliczniejszą grupę stanowili Białorusini – 4 121 (67,35%). Pod względem wyznaniowym największy odsetek stanowili prawosławni – 4 244 (69,36%). W gminie znajdowały się 62 różnego typu miejscowości, co stanowiło 7,01% całego powiatu. Najwięcej odnotowano wsi (30), zaścianków (17)
i leśniczówek (9). W gminie funkcjonowało nadleśnictwo Pogorenda.
Łącznie w gminie istniało 1 101 budynków z przeznaczeniem mieszkalnym, co stanowiło
4,85% wszystkich budynków w powiecie.

MIEJSCOWOŚCI I BUDYNKI
ogółem miejscowości	62	7,01%
w tym niezamieszkałych i zniszczonych	0
miast	0
miasteczek	0
dworów	0
okolic	0
folwarków	0
zaścianków	17
wsi	30
leśniczówek	9
nadleśnictw	1
kolonii	2
osad	2
osad młyńskich	0
stacji kolejowych	0
przystanków kolejowych	0
cegielni	0
tartaków	1
letnisk	0
ogółem budynków	1 101	4,85%
z przeznaczeniem mieszkalnym	1 100
innych zamieszkałych	1
LUDNOŚĆ
ogółem ludności	6 119	4,07%
mężczyzn	3 002	49,06%
kobiet	3 117	50,94%
WYZNANIE
mieszkańcy wyznania rzymskokatolickiego	1 767	28,88%
mieszkańcy wyznania prawosławnego	4 244	69,36%
mieszkańcy wyznania ewangelickiego	0	0,00%
mieszkańcy innego wyznania chrześcijańskiego	0	0,00%
mieszkańcy wyznania mojżeszowego	108	1,76%
mieszkańcy innego wyznania	0	0,00%
mieszkańcy wyznania niewiadomego	0	0,00%
NARODOWOŚĆ
mieszkańcy narodowości polskiej	1 418	23,17%
mieszkańcy narodowości białoruskiej	4 121	67,35%
mieszkańcy narodowości niemieckiej	0	0,00%
mieszkańcy narodowości żydowskiej	58	0,95%
mieszkańcy innej narodowości	522	8,53%
w tym Litwini	472
w tym Rosjanie	50

WYKAZ MIEJSCOWOŚCI GMINY BERSZTY W 1921 ROKU

NAZWA	CHARAKTER	UWAGI
Babin (Babino)	leśniczówka
Babin (Babino)	wieś
Berestowica	wieś
Berszty	wieś	siedziba gminy do 1939 roku
Bieńki	zaścianek	do 1931 roku
Bór	zaścianek
Brzozowy Mostek	zaścianek
Ciemne Błoto	wieś	do 1931 roku
Dudki	wieś	do 1931 roku
Hłuszniewo	wieś
Iwacze	zaścianek
Jakubowicze	wieś	do 1931 roku
Jelniki	kolonia
Karawiszki	zaścianek
Kobiele	wieś
Kościewicze	osada
Koźliszki	leśniczówka
Krasne	zaścianek
Kropiwnica	wieś	do 1931 roku
Krzywula	zaścianek
Kucy Las	wieś	do 1931 roku
Lipinki	wieś
Łózki	zaścianek
Mostejki	wieś
Mostejki	leśniczówka
Motora	leśniczówka
Motyle	wieś
Najkuliszki	leśniczówka
Nowa Ruda	wieś
Nowiszcze	wieś	do 1931 roku
Nowosiółki	wieś
Ogorodyszcze	tartak
Ogorodyszcze	zaścianek
Orłowa Góra	osada
Owsianica	wieś
Perewieś	leśniczówka
Piłownia	wieś
Podbereszty	wieś
Podkobielna	leśniczówka
Pogorenda	nadleśnictwo
Pogorenda	zaścianek
Pogorzelec	wieś	do 1931 roku
Promek	leśniczówka
Przydługie	wieś
Romanowo	wieś	do 1931 roku
Ryski	leśniczówka	do 1931 roku
Ryski	zaścianek	do 1931 roku
Siniacówka	wieś	do 1931 roku
Smuga	zaścianek
Suchary	wieś
Szczeniec	wieś	do 1931 roku
Szkleńsk	wieś
Szumy	wieś
Ścieżka	zaścianek
Uhły	wieś
Zabłocie	wieś
Zamosze	kolonia
Zamościany	wieś	do 1931 roku
Zasada	zaścianek
Żabinka	zaścianek
Żubrowo	zaścianek	do 1931 roku
Żubrówka	zaścianek

Źródło: Pierwszy powszechny spis ludności z 1921 roku. Powiat Grodno (str. 31)

ZMIANY ADMINISTRACYJNE W LATACH 1922-1939

Po 1921 roku do gminy Bereszty zostały włączone następujące miejscowości:

Daszki
Dołga
Łoza
Dziwicza
Mogiła
Grug
Horaczy Bór
Horodyszcze
Kurgany
Las Kobyli
Nowiszcze
Mchy
Puste Błoto
Razulka

Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 III 1931 roku o zmianie granic województwa nowogródzkiego i białostockiego (Dz.U z 1931 r. nr 41, poz. 359) z gminy wiejskiej Berszty w powiecie grodzieńskim wyłączono następujące miejscowości: